Hipersomnia nedir?

Halk arasında çok uyuma hastalığı olarak bilinen hipersomnia rahatsızlığı, kişinin yeterli miktarda uykuyu almasına rağmen gün içerisinde sık sık uyku atakları geçirmesi olarak tanımlanmaktadır. Yaş aralığına göre kişinin uykusunu almasına rağmen kendini çok yorgun hissetmesi ve buna bağlı olarak gün içerisinde sık sık uyku atakları yaşaması bu hastalığın en temel tanımıdır.

Bir başka ifadeyle, hastalar gece boyunca kesintisiz bir şekilde uyumuş olsa dahi gün içinde uyku atakları yaşamaktadır. Hastalar, gece boyunca deliksiz uyusalar dahi gün içerisinde uyku halini kontrol altına alamazlar. Yoğun bir uyuma isteği ile karşı karşıya kalan hastaların yaşam kalitesi de bozulur. Bu içeriğimizde bu rahatsızlık ve belirtilerinin neler olduğunu sizler için açıklıyoruz.

Hipersomnia Nedir?

Gündüz uykululuğu ve sürekli uyuma isteği olarak tanımlanan hipersomnia uykusunu aldığı halde gündüz aşırı uyku ihtiyacı duyan insanlarda teşhis edilen bir hastalıktır. Hastalar günlük hayattaki aktivitelerini yerine getirememekle birlikte iş, eğitim ve özel hayatları da olumsuz etkilenmektedir. Rutin işleri ile başa çıkamayan hastalar, kendilerini hayattan soyutlanmış gibi hissedebilmektedir. Aşırı uyku halini gün içerisinde sık sık yaşadıkları için hem fiziksel hem de psikolojik açıdan oldukça kötü etkilenmeleri de kaçınılmaz olmaktadır.

Bu hastalığın en büyük belirtisi ise hastalar geceleri ne kadar uyurlarsa uyusunlar, tam olarak dinlenmiş hissedememektedir. Bu hastalık, temelde üç alt kolda incelenmektedir. Bu alt kollar ise genellikle hipersomnia ile birlikte görülen rahatsızlıklardır. Nörolojik ve psikolojik bir hastalık olan uyku bozukluğu 3 şekilde nüksedebilmektedir. Şimdi bunları açıklayalım.

Narkolepsi

narkolepsi

Sıklıkla aşırı uyuma hastalığı ile birlikte ortaya çıkan narkolepsi, genellikle 20’li yaş grubunda cinsiyet ayrımı gözetmeksizin sıklıkla görülür. Normal dışı zamanlarda aşırı uyku hali ve uyku atakları ile kendini gösteren bir kronik uyku bozukluğu olarak tanımlanmaktadır. Nöroloji uzmanlarının ilgilendiği bir hastalık olan narkolepsinin kesin bir tanısı yoktur. Ancak REM uykusunu düzenleyen bir nörokimyasal olan hiproketinin az salgılandığı durumlarda ortaya çıkmaktadır.

Narkolepsi, aşırı uyku hali sebebiyle hastaların halüsinasyon görmesine de sebep olabilmektedir. Bu hipnogojik halüsinasyon belirtileri, uykuya dalış ve uyanma sırasında görülmektedir. Kabusa benzer fakat hastalar gördükleri bu halüsinasyonları gerçek sanmaktadır. Hastaların narkolepsi durumunda semptomları günden güne artar ve uyku paralizisi yaşarlar. Hipersomnia hastalığında bu durum hastanın uyanırken kısa süreli konuşma kabiliyetini yitirmesi ve hareket dahi edememesi olarak belirtilir.

Nörolojik sistemi etkisi alan narkolepsi hastalığı, kişiyi ruhsal ve fiziksel olarak büyük hasara uğratmaktadır. Aynı zamanda tedavi edilmediği takdirde katapleksiye sebep olmaktadır. Katapleksi ise kişinin bilinci açık halde aniden yere düşmesine yol açan bir kas parezisidir. Bu rahatsızlık aniden gelişen semptomlara sahiptir. Aniden gelen sevinç, üzüntü ya da korku gibi duygu durumları ile birlikte gözlemlenmektedir.

İdiopatik Hipersomnia

Bu rahatsızlık genelde 25 yaşından önce belirti gösterir. Kronik olarak seyreden idiopatik hipersomnia hastalığında kişiler geceleri gereğinden fazla uyur. Yeterince uykusunu alan hastalar buna rağmen gün içerisinde kendilerini oldukça yorgun ve halsiz hisseder. Uyku halleri dinlendirici olmaktan uzaktır. Hastalar geceleri yeterli uykuyu alsalar dahi gün içinde yeniden uyuma ihtiyacı hisseder.

Periyodik (Kleine-Levine Sendromu)

Erkek hastalarda sıklıkla ortaya çıkan bu hastalık genellikle genç yaş grubunda görülmektedir. Etiyopatogenezi çözülememiştir. Ancak bu hastalık kendini mental bozukluklar, hiperfaji ve hiperseksüalite gibi davranış bozukluklarında ortaya çıkan semptomlarla karakterize etmektedir. Uzmanlar, bu hastalığın genellikle yıl içerisinde birkaç kez tekrar ettiğini belirtmektedir. Hipersomnia türü olan bu hastalığın sendromları ataklar halinde seyretmektedir. 2-3 hafta içerisinde ise kendiliğinden ortadan kaybolmaktadır.

Hipersomnia Belirtileri Nelerdir?

Uyku atakları olarak ortaya çıkan sendromları sebebiyle kişilerin yaşam kalitesinde ciddi bir düşüş sağlar. Ayrıca fiziksel ve mental açıdan yorgunluk halleri sebebiyle ev, iş veya trafik kazalarına da yol açabilmektedir. Kişilerin sosyal hayatlarını, hayat kalitesini ve fiziksel performanslarını oldukça olumsuz etkileyen bu hastalığın birçok belirtisi vardır. Ancak kesin tanı ve tedavi için muhakkak bir nöroloji uzmanına danışmanızı tavsiye ederiz. Hipersomnia belirtileri, birçok sebeple ortaya çıkabilir. Bazı ağır ilaçların kullanımıyla birlikte ilaç bağımlılığına bağlı olarak gelişme gösterebilmektedir. Bunun yanı sıra alkol bağımlılığı ile mücadele ederken olumsuz bir etkiyle meydana gelebilmektedir. Uyku bozukluğu belirtileri yaşayan kişilerde genetik aktarım da söz konusu olabilmektedir.

Hipersomnia belirtileri nedir?

Bunun yanı sıra iyi ya da kötü huylu tümöre bağlı olarak görülebilir. Bir kaza anında geçirilen şiddetli kafa travması sonucunda da gelişme gösterebilir. Diğer taraftan kişilerin psikolojik durumlarına bağlı olarak da yaşanabilir. Majör depresyon veya kaygı (anksiyete) gibi duygu durum bozuklukları hipersomnia hastalığında risk oluşturan psikolojik rahatsızlıklardan biridir.

Aşırı uyuma hastalığında belirti veren durumlar incelenirken bu rahatsızlığın alt türlerine göre bazı değişiklikler veya farklılıklar görülebilir. Bu bağlamda belirtileri inceleyelim.

Narkolepsi Hastalığında Uyku Bozukluğu Belirtileri

  • Uyku ataklarının dinlendirici nitelikte olmaması
  • Uyku paralizisi
  • Uykuya dalarken ve uykudan uyanırken halüsinasyon görülmesi
  • Katapleksi ataklarının en az 6 ay devam ediyor olması

İdiyopatik Hipersomnia Hastalığında Uyku Bozukluğu Belirtileri

  • Uzayan uyku atakları
  • Aşırı uyku hali veya aşırı derin uykunun varlığı
  • Gündüz saatlerinde sık uyku atakları yaşanması
  • Gece uykusunun uzama hali
  • Başlangıç belirtilerinin daha sinsi ilerlemesi ve özellikle 25 yaşından önce belirti vermesi
  • Şikayetlerin en az 6 ay sürmesi

Periyodik (Kleine-Levine Sendromu) Hipersomnia Belirtileri

  • Psikiyatrik semptomlar
  • Değişen cinsel davranışlar
  • Uyku sonrası aşırı beslenme isteği
  • Algıda değişiklik

Çok Fazla Uyumak Nasıl Engellenir?

Çok fazla uyumak nasıl engellenir?

En ciddi belirtilerle yaşam kalitesini düşüren uyku sorunlarından biri olan hipersomnia hastalığında görülen aşırı uyku halinin nasıl engelleneceği de oldukça merak edilmektedir. Uyku atakları yaşayan hastalar bu durumu önlemek için öncelikle bir nöroloji uzmanından destek almalıdır. Gerekli tanı ve teşhislerin sonucunda aşırı uykuya dalma hali için tedavi planı oluşturulmaktadır. Uzman desteği sayesinde en doğru önlemleri almak mümkün olacaktır.

Çok fazla uyku atakları yaşayan kişiler ‘Hipersomnia nedir?’ sorusu hakkında öncelikle bir uzman görüşü almalıdır. Ardından hastalık belirtileri ile ilgili şikayetlerini nöroloji uzmanı ile birlikte detaylı incelemelidir. Daha sonra uyku bozukluğu tedavisi hakkında detaylı bilgiler edinmelidir. Çok fazla uyumayı engellemek için tanı ve tedavi yollarını uzman doktorunuz ile detaylı görüşmelisiniz. Aşırı uykuyu engellemek için bu hastalığın teşhisini aldıktan sonra gerekli olan yöntemleri doktorunuza danışabilirsiniz.

Uyku Bozukluğu Tedavisi

Aşırı uyku atakları geçiriyorsanız öncelikle bir uzmana danışarak kronik bir uyku hastalığınızın olup olmadığını değerlendirmelisiniz. Çok fazla uyku atakları için bir tanı alırsanız teşhis ve tedavi yollarını doktorunuzdan öğrenebilirsiniz. Uyku bozukluğu tedavisi hakkında fikir vermek gerekirse öncelikle çok uyuma hali gerekli testlerle değerlendirilmeye alınmaktadır.

Aşırı uyuma hastalığının teşhis edilmesinde; öncelikle kişinin hayat öyküsü incelenmektedir. Ardından hipersomnia teşhisi için bir psikolojik rahatsızlığının olup olmadığı kontrol edilmektedir. Bunun yanı sıra alkol veya madde bağımlılığı var ise bu durumlardan haberdar olmak teşhis için uzmana yol gösterici olacaktır. Ayrıca hastanın genetik risk faktörü taşıması da teşhis sırasında araştırılan bir diğer konudur. Aşırı uyuma hastalığında kesin tanısı için 3 farklı test yapılmaktadır.

Epworth Uykululuk Ölçeği

Nöroloji uzmanları aşırı uyku hastalığında tanı koyarken bu testten yararlanmaktadır. Test yapılacak gün hasta, uyku kliniğinde müşahede altında tutularak uyku rutinleri gözlemlenmektedir. Hastanın uyku saatleri, uykuya dalma ve uyanma halindeki periyotlarına bağlı olarak Epworth Uykululuk Ölçeği yapılmaktadır.

Polisomnografi Testi

Polisomnografi, uyku bozukluğu tedavisi ve hipersomnia hastalığı için sıklıkla başvurulan bir uyku testidir. Polisomnografi testinde hastanın kafasına bazı elektrotlar bağlanır. Bu elektrotlar sayesinde hastanın uyku sırasında beyin sinyalleri kontrol edilir. Bu test ile hastanın beynindeki elektriksel aktivite değerleri, elektromiyogram yani kasların elektriksel aktivite değerleri ve kalbin elektriksel aktivite seviyeleri ölçülmektedir. Aynı zamanda hastanın solunum değerlerine de bakılmaktadır.

Çoklu Uyku Gecikme Testi

Çoklu uyku testi nedir?

Çoklu uyku gecikme testi ile hastanın birkaç saat arayla uyuması beklenmektedir. Hastanın gün boyunca uykuya dalma süreci ve bu sürecin sıklığı saptanmaya çalışılmaktadır. Nöroloji uzmanları bu testle birlikte hastanın uyku düzenini de saptamaktadır. Uyku bozukluğu tedavisi için kesin bir çözüm genellikle yoktur. Çoğunlukla kronik olarak seyretmektedir. Genel olarak hastaların şikayetleri ve yaşam tarzı değişikleri dikkate alınmaktadır. Ardından hipersomnia tedavisine dayalı daha kaliteli bir hayat tarzı için çözümler üretilmektedir.

Uyku sorununda öncelikle şikayetlerin tespiti ve uygun tedavi planlaması yapılarak etkili çözümler üretilmektedir. Hastanın ayrıntılı şikayet öyküsü ve detaylı fizik muayenesi yapılmaktadır. Ardından uzman gerekli görürse ek laboratuvar ve görüntüleme tetkiklerine başvurmaktadır. Özellikle polisomnografi testi, uyku bozukluğunun türünü belirlemek için oldukça önemlidir. Elde edilen bulgulara ve test sonuçlarına göre hastaya uygun tedavi planlaması yapılmaktadır.

Uzman Yardımı Almanın Önemi

Aşırı uyuma hastalığında tedavi için depresyon, anksiyete ve bipolar bozukluk gibi duygu durum bozuklukları değerlendirilmektedir. Bu rahatsızlıklar varsa uygun psikolojik tedavi ve ilaç kullanımı ile tedavi edilmektedir. Hipersomnia alkol ve madde bağımlığı ile birlikte seyrediyorsa psikiyatri ve nöroloji uzmanları eş zamanlı tedavi planlaması yapabilmektedir. Aşırı uyuma hastalığının belirtileri ile beraber seyreden uyku apnesi tanısı da koyulabilmektedir. Tanıya uygun tıbbi tedavi olarak nefes almayı kolaylaştıran gece plakları ve aparatları kullanılmaktadır. Uyku apnesini önlemeye yönelik geliştirilen cerrahi operasyonlar ve diş hekimliği uygulamaları da önerilmektedir.

Uykuya dalmayı kolaylaştıran ilaç tedavileri, melatonin takviyesi ile uygun tedaviler sunulmaktadır. Bunların yanı sıra kişilerin günlük hayatlarında uygulaması gereken çeşitli tedbirlerle uyku bozukluğu tedavisi gerçekleştirilmektedir. Dengeli beslenme, vitamin takviyesi ve düzenli egzersiz ile daha kaliteli bir uyku rutini oluşturabilirsiniz. Ayrıca daha az strese maruz kalmak da uyku kalitenizi arttırmaktadır. Aşırı uyku haliniz varsa hipersomnia tedavisi için bir uzmana danışmalısınız. Bu makalede geçen bilgiler tanı ve tedavi yerine geçemez. Kesin tanı ve tedavi için bir uzmana danışmanız tavsiye edilmektedir.