hormon çeşitleri ve görevleri

Hormonlar bünyedeki metabolizmaların faaliyetlerini denetim altında tutmak için üretilen salgılardır. Hormonların diğer bir adı da iç salgıdır. Vücudumuzda salgılanan hormon çeşitleri tiroit, östrojen, serotonin, insülin ve glukagon, adrenalin, kortizol, aldosteron ve insülin hormonlarıdır. Vücudumuzda üretilen hormon çeşitleri ve görevleri farklıdır. Her hormonun kendine ait bir görevi bulunmaktadır. Görevini yerine getirmeyen hormonlar ise hastalığa sebep olur.

Sağlıklı bir bünyeye sahip olmak için vücudumuzda pek çok hormon bulunur. Her hormon çeşidinin ve görevlerinin kendine özgü işleyişi bulunmaktadır. Bu hormonlardan bazıları ise şunlardır:

1- Tiroid Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Tiroit hormonu boyun kısmında yer alır ve bu salgıyı tiroit bezleri sağlar. İki ayrı tiroit hormonu vardır. Bunlar t3 ve t4 olarak adlandırılır. t3 ve t4 hormonlarının görevi vücudun harcadığı kaloriyi dengelemek ve enerji üretimini gerçekleştirmektir. Kısaca vücudumuzun ısısını ayarlar. Tiroit bezinin hiç çalışmaması veya az çalışması sonucunda vücut ısısında düşüklük yaşanır ve üşümeye başlarız.

Metabolizmanın yavaşlaması sonucunda kalpte yavaşlama, sürekli uyku hali yaşanması, kilo almaya başlama, bağırsaklarda yavaşlık ve kabızlık sorunu ortaya çıkar. Kanda olan yağların yakılmaması ile trigliserid ve kolesterol yükselmeye başlar.

Tiroit hormonun hormon çeşitleri ve görevleri kapsamında fazla salgılanması halinde ise kan yağlarının yakılması artar ve kan düzeylerinde düşüşler olur. Kalp atış hızı hızlanır, aşırı terleme gözlenir; kişi zayıflamaya başlar, titremeler yaşar, sık sık tuvalete çıkar. Büyüme çağında olan çocuklarda sağlıklı bir yaşam ve büyüme için yeterli tiroit hormonu salgılanması gerekir. Aksi halde çocuklar büyüme geriliği çeker, boyu kısa olur ve zekâ geriliği yaşar.

2- Östrojen Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Yumurtalıklar aracılığı ile salgılanan ve kadınların regl yani adet döneminde cinsel fonksiyonlarda etkili olan hormon ise östrojen hormonudur. Östrojen hem kadında hem de erkekte bulunmasına rağmen kadınlarda daha fazla miktarda bulunur ve menopoza giren kadınlar bu hormonun miktarında düşüş yaşar.

Östrojene bağlı olarak salgılanan hormon çeşitleri ve görevleri ise ergenlik dönemine giren kızlar ve erkeklerde boy uzamasına, genital bölgelerde kıllanma olmasına, kalça bölgesinde yağ dokusunun oluşmasına ve memelerde büyüme olmasına sebep olur. Kadınlarda östrojen hormonu regl ile belirli düzen içindedir.

Regl döneminin ilk haftalarında hormon sağlanarak rahim büyür ve yumurtlama yaşanır. Regl dönemi son iki haftasında ise progesteron ile rahim hamileliğe hazır hale gelir hamileliğin olmaması halinde regl dönemi başlamış olur. Östrojen hormonun düşmesi ile cinsel isteksizlik, menopoza girme, gece terlemeleri ve sıcak basmalar yaşar. Östrojen fazlalığında ise yumurtalıklarda polikistik over denilen hastalık başlar. Yani yumurtlamada sorun yaşanır ve kısırlık durumu ortaya çıkar. Fazla östrojen hormonu kalçalarda aşırı yağa ve selülite neden olur. Ayrıca vücutta tuz ve su tutulmasından dolayı ödemler ve şişkinlikler oluşmaya başlar. Yine östrojen hormonu fazlalığı meme ve rahim kanseri gibi hastalıklara yol açacağı gibi damar tıkanıklığı ve tansiyon hastalıklarına neden olur.

3- Progesteron Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Vücudumuzun salgıladığı bir diğer hormon ise progesteron hormonudur. Üreme sistemi hormon çeşitleri ve görevleri arasında yer alan progesteron, regl dönemi ve hamilelik dönemi içerisinde de salgılanır. Rahmi hamileliğe hazırlayan bu hormon regl dönemi başlaması ardından düşmeye başlar. Doğum kontrol hapları içerisinde de progesteron hormonu bulunmaktadır. Genel olarak bu hormon östrojen hormonun etkisini bastırarak vücudumuzda değişimlere sebep olur.

4- Serotonin Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Mutlu olmayı ve iyi hissetmemizi sağlayan hormonun ismi serotonindir. Hormon çeşitleri ve görevleri kapsamında anlatacağımız serotonin ile uyku düzenini sağlamak, ruh halini kontrol altında tutmak, hafızayı güçlendirmek, iştahı ve kas işlevlerini düzenlemek sağlanır. Serotonin hormonun da yaşanılan dengesizlik sebebi ile stres seviyesi ayarlamaz.

Düşük seviyede olan serotonin seviyesi ile kişi depresyona girer, kilo alır, panik atak başlangıcı yaşar, karbonhidrat açlığı başlar, uykusuzluk olur ve migren gibi ağrılar yaşar. Fazla olması ise ajitasyona, kafa karışıklığı yaşamaya ve libidonun düşmesine sebep olur.

5- İnsülin ve Glukagon Hormonları

hormon çeşitleri ve görevleri

Vücudumuzun yağ, şeker ve protein metabolizmasını salgılayan hormon insülin ve glukagon hormonlarıdır. Hormon çeşitleri ve görevleri kapsamında anlatacağımız insülin vücuttaki glikozu kullanarak enerjiye dönüştürür. Bu sayede organlar ve hücreler temel görevlerini yerine getirebilmektedir.

Bu hormonun vücutta yeteri kadar olmaması halinde kanda glukoz oranı yükselir ve enerji harcaması olmadığı için organlarda fonksiyon bozukluğu olur. Tüm bunların sonunda kişide diyabet hastalığı ortaya çıkar. Tokluk ve açlık kan şekeri seviyesini yani insülin hormonu etkiler.

6- Adrenalin Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Belirli dönemlerde korku, stres ve şok gibi durumlar yaşayabiliriz. Tüm bu durumların yaşanmasına sebep olan hormon adrenalin hormonudur. Adrenalin hormonunu böbrek üstü bezler salgılar. Hormon çeşitleri ve görevleri arasında bahsedeceğimiz adrenalin; kan basıncını artırmak, kalp hızını yükseltmek, göz bebeklerinde büyüme, kan şekerinde yükselme sağlar.

Adrenalin ve noradrenalin salgılanması ile birlikte organizmalarda oluşan tehlikelere karşı direnç başlatır. Uzun süre adrenalin yaşanması halinde damarlar ve vücut yıpranarak hipertansiyona sebep olur.

7- Kortizol Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Vücudumuzun dengeli olmasını sağlayan ve devamlı olarak üretilen kortizol, hormon çeşitleri ve görevleri konusunda bahsetmemiz gereken önemli bir hormondur. Böbrek üstü bezleri kortizol üretir. Bu hormon vücudu strese karşı korur ve diğer hormonların etkilerini kolaylaştırır. Bu hormon eksikliğinde hastalara gerekli takviyeler yapılmaktadır.

8- Aldosteron Hormonu

hormon çeşitleri ve görevleri

Vücudun serum elektrolitlerini ve sıvı miktarını aldosteron düzenler. Vücutta yaşanılan bir sorun olması halinde doktora başvurmalı ve gerekli olan tedavi sürecine uyum sağlamalıdır. Vücutta yer alan hormon çeşitleri ve görevleri arasında bahsetmemiz gereken aldosteronun uyumunun azalması, fazla olması veya hiç olmaması gibi durumlarda çeşitli hastalıklar ortaya çıkmaktadır. Bu hastalıkları uzman doktorlar gerekli tetkikleri yaparak sebebine ulaşmaktadır.

Vücudumuzda yer alan hormonların eksikliklerinde genel olarak kişilerde akne problemi ortaya çıkar. Ardından uyku problemleri, adet düzensizliği, konsantrasyon zorluğu ile devam eder. Bazı kişiler yorgunluk hisseder, depresyona girer, aşırı kilo alımı veya kaybı yaşar. Bağırsak sorunları, vajinal bölgede kuruluk, iştah sorunu, memelerde kist oluşumu ve aşırı hassasiyet de yaşayabilir. Kısırlık, saçlarda dökülme, göz kuruluğu, aşırı derecede tüylenme ise hormonlarda eksiklik, fazla veya hiç olmaması gibi durumlarda ortaya çıkan diğer sorunlar içinde yer alır.

Hormon Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kişilerin hormon çeşitleri ve görevleri konusunda sıkıntı yaşamaları durumunda uygulanacak tedavi türü, hormona göre değişiklik göstermektedir. Hormonlardaki sorunların teşhisi için ultrason görüntüleri, fiziki muayeneler ve laboratuvar testleri devreye girer. Uzmanlar, vücutta bulunan hormonların dengelerini kontrol eder ve hastalığa yol açan sebepleri teşhis eder.

Doktor tarafından tanı konulması ile birlikte kişinin hormonlarını çalıştıracak uygun ilaç tedavisi başlar. Genel olarak hormonlarda oluşan sorunlar için progesteron ve östrojen içeren ilaçlar verir. Bu ilaçların yanında hormon yenileyen ilaçlar ve çeşitli kremler hastaya reçete edilir. Krem ve ilaçlar vücutta yer alan hormonların dengesini sağlar. Kişi, ilaç ve kremleri kesinlikle doktorun önerdiği şekilde kullanmalı ve aksatmamalıdır. Aksi durumda yapılan tedavi sonuçsuz kalır, hormon çeşitleri ve görevleri açısından bir etkisi olmaz.