Prediyabet, dünyada en çok görülen diyabet türlerinin başında gelmektedir. Ülkemizde de durum aynıdır. Bu hastalık kontrol altına alınmadığı taktirde pek çok ciddi sağlık sorununu tetikleyebilir.

Kardiyovasküler veya böbrek hastalıklarının nedeni çoğu zaman prediyabettir. Hastalığın teşhisi ve tedavisi kesinlikle geciktirilmemelidir. Tedavisi basit ama sabır isteyen bir süreçtir.

Bu yazımızda bu hastalığın belirtisini, nedenini ve tedavisini anlatacağız.

Prediyabet (Gizli Şeker) Nedir?

prediyabet

Gizli şeker olarak da bilinen bu hastalık, diyabet türlerinin en şüpheli olanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Gizli şekere sahip olan insanların kan şekeri düzeyleri olması gerekenden yüksektir. Fakat kan şekeri düzeyi diyabet tanısı için yeterli değildir. Diyabet tanı kriterlerini tam olarak karşılayamadığı için de ‘prediyabet’ ismini almıştır.

Gizli şekerin meydana gelmesinde insülin direnci önemli bir rol oynar. Bu hastalığa sahip bireylerin direnç katsayıları göze çarpar. İnsülin direnci bu hastalığın belirtilerini ortaya çıkarır. Bu belirtilerin sayısı çeşitlenebilir fakat belirtilerin asıl nedeni insülindir. Belirtilerin neler olduğundan bahsetmeden önce gizli şeker nedir? Başlığında bu hastalık hakkında daha fazla bilgi sahibi olalım.

Bu hastalık hakkında bahsedeceğimiz en önemli husus, hastalığın bir süreci ifade etmesidir. Şekerin gizli olanı çağrışımını bizlere yapmaktadır. Öyle ki tip 2 diyabet teşhisi konulan birçok hasta bir zamanlar gizli şekere sahipti. Bu hastalık ilerleyerek tip 2 diyabete dönüştü. Bu sürecin devam etmesindeki en büyük neden hastanın bir hekim ihtiyacı hissetmemesidir.

Bireyler, bu hastalığın belirtilerini hafife aldıklarından hekim veya uzman doktor gereksinimi duymazlar. Zaman ilerledikçe hastalık da ilerlemeye devam edecek, sonunda ise hasta mecburiyetten hastane yolunu tutacaktır.

Yukarıda bahsettiğimiz süreç, hastalığın gerçek bir şeker hastalığına dönüşme evresidir. Bu evreyi durdurmak erken teşhis veya tanı ile oldukça basit bir hale gelmektedir. Öyle ki ilaçlar değil, sadece beslenme koşullarının yeniden düzenlenmesi ile gizli şeker vücuttan uzaklaştırılabilir.

Prediyabet (Gizli Şeker) Belirtileri Nelerdir?

Avrupa veya Amerika’da sıkça karşılaştığımız gizli şeker kendine özgü belirtileri ile diğer hastalıklardan farkını ortaya koymuştur. Bu belirtilerin kısaca izahı ise diyabet hastalığı belirtilerin hafifletilmiş şekli olarak nitelendiririz. Bu belirtiler; yaş veya cinsiyet fark etmeden hemen her hastada aynı şekilde ortaya çıkmaktadır. Gizli şekerin semptomları hafif olduğu için genelde önemli sayılmaz. Rutin hayatımızda karşımıza çıkan küçük sağlık sorunları ile karıştırılır. Fark edilmesi ancak ve ancak uzman doktor dahilinde gerçekleşir. Prediyabet belirtileri kısaca aşağıdaki gibidir:

  • Su tüketiminin normalin üzerinde olması
  • Ağız kuruluğu
  • Bulanık görme veya ileriki seviye için görüş kaybı
  • Geçmeyen yorgunluk hissi
  • Uyku düzeninde bozukluklar (Genelde gece uykusundan kalkma olarak kendini gösterir)
  • Ağızda tatlı bir his
  • Sık lavaboya kalkma (Daha önce bahsettiğimiz uyku düzeninde bozukluk bu nedenle cereyan edebilir. Geceleri hasta daha çok idrara kalkma gereksinimi duyar.

Yukarıda bahsettiğimiz her bir madde, gizli şekerin belirtisidir. Hastaların birçoğunda bu belirtilerin neredeyse tamamı bulunurken bazı hastalarda bir veya iki belirti illaki olur. İşte bu yüzden de gizli şekerin fark edilmesi bir hayli zaman alır. Fakat fark edildiği taktirde geciktirilmeden bir kontrol yaptırılması zaruridir.

Reaktif Hipoglisemi Sonrası Belirtiler

Gizli şeker belirtileri reaktif hipoglisemi sonrası da kendini gösterebilir. Peki nedir reaktif hipoglisemi? Daha önceki başlığımızda insülin direnci hakkında konuşmuştur. Gizli şekerin semptomlarının orta çıkmasında direnç baş rol oynar. Fakat farklı şekillerde de insülin direnci kendini gösterecektir. Örnek verelim: Yemek yiyip kalktınız, yemeğinizde tatlı veya tuzlu olması önemli değil. Yemek yedikten sonra vücut, kanda yükselen glukozu düzenlemek için insülin hormonunu devreye sokar. Bu hormon, kan şekerinin ani düşmesine yol açacaktır. Böyle bir durumda ise reaktif hipoglisemi dediğimiz durum ortaya çıkar. Prediyabet belirtilerinin en çetrefillisi burada görünür. Birey daha fazla veya sık acıkır. Şekerli şeyler yeme ihtiyacı duyar. Vücut adrenalin hormonunu salgılar ve aşağıdaki belirtiler kendini gösterir

  • Kalp Çarpıntısı
  • Terleme
  • Fenalık
  • Ellerde veya ayaklarda titreme
  • Baş ağrısı veya dönmesi
  • Sinirlilik

Bu belirtiler sonrası kişinin ruh veya vücut sağlığı olumsuz etkilenir. Kişi olağan dışı bir şekilde kilo alır. Daha hassaslaşarak olur olmadık yerlerde sinirlenir. Bu belirtileri en aza indirebilmek için uzmanlar sporu net bir şekilde önerir. Spor diyabet hastaları için oldukça önemli bir faaliyettir. Öyle ki prediyabet için de durum aynıdır.

Prediyabetten Nasıl Kurtulurum?

prediyabet

Bu hastalığın kurtuluş yolu, dengeli ve düzenli beslenmedir. Peki, bu dengeli beslenme nasıl gerçekleşir? Öncelikle belli edelim ki bir hastalıktan kurtulmak için beslenme düzeni kurgulanıyorsa ona ‘tıbbı beslenme’ denilmektedir. Bu beslenme şeklini siz bireysel olarak hazırlayamazsınız. Uzman bir doktor kontrolünde beslenme düzeniniz hazırlanır. Sizin tutumunuz tabii ki gizli şeker tedavisinde önemlidir fakat sizin kendinize bir beslenme reçetesi yazmanız mümkün değildir.

Bu temel beslenme şeklinde karbonhidratlar tamamen azalır. Karbonhidratın yerine geçen enerji verecek besinler söz konusudur. Bu besinler ise kuru baklagiller veya tam tahıllar olacaktır. Bu gibi gıdalar kompleks karbonhidrat içerdiğinden dengeli bir diyet yazılmasında önemli bir rol oynar. Beslenme düzeni; hasta ve doktor iletişiminde gerçekleşir. Hastanın rutin hayatı tanınıp ona göre beslenme şekli doktor tarafından verilecektir. Her hastaya göre tıbbi prediyabet beslenme düzeni seçilir.

Uzman doktorunuz size bir egzersiz veya spor programı da önerecektir. Vücutta yağ dokusu ne kadar fazla ise hastanın insülin direnci de bir o kadar yüksektir. Yağ ile insülin direnci eş doğrultuda yükselmektedir. Bu yüzden fazla kilolu hastalara beslenme düzeni sağlanırken kilo verdirmek de esas alınır. Tabii ki buna göre de bir spor programı yazılır. Kardiyo egzersizleri vücuttaki fazla yağı yok etme yolunda önemli bir adımdır. Bunun dışında ağırlık egzersizleri de haftada en az 2 defa hasta tarafından yapılmalıdır. Bu hastalığın ilk aşamasında bu gibi doğal yöntemler ile hastalık yok olacaktır.

Prediyabet hastalığı çok ilerlemiş bireylerde doğal yöntemler fayda etmeyebilir. Bu noktada reçeteli ilaçlar yazılacaktır. Bu ilaçların başında metformin veya benzeri etken maddeler gelmektedir.

Prediyabet Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Yukarıdaki başlıkta bahsettiğimiz üzere şeker hastaları için karbonhidrat dengesi çok önemlidir. Bu durum prediyabet hastaları için de aynıdır. Beslenme düzeninde glisemik indeksi denilen bir kavram ortaya çıkar. Bu kavram (GI) olarak belli edilir. Glisemik indeksi yüksek olan yiyeceklerden uzak durmak gizli şekere sahip olan insanlar için çok önemlidir. Glisemik indeksi yüksek olan yiyecekler, işlem görmüş veya rafine edilmiş gıdalar olarak karşımıza çıkar.

Gizli şeker hastaları bu gıdalardan olabildiğince uzak durmalıdır. Onun yerine daha düşük glisemik indeksi sahibi besinlere yönelmelilerdir. Bu besinlerin geneli lif içerenlerdir. Tıbbi beslenme düzeninizde eksik etmeyeceğiniz düşük glisemik indeksli besinler ise aşağıdaki gibidir:

  • Havuç veya diğer yeşillikler
  • Fasulye
  • Mısır
  • Tatlı patates
  • Yulaf
  • Kepekli ekmek

Bu besinler, tıbbi diyetiniz için eksik etmeyeceğiniz yiyeceklerdir. Prediyabet hastalığına sahipseniz bu besinler tam size göre. Bahsettiğimiz ürünleri diyetinize gönül rahatlığı ile ekleyebilirsiniz.