Safra kesesi

Karnın sağ tarafında yer alan safra kesesi karaciğerin hemen altında, karaciğere yapışık olarak konumlanmış yaklaşık 8 ya da 10 cm uzunluğunda küçük bir organdır. İnsanın yediklerini sindirebilmesi için oldukça önemli bir işlevi vardır. Safra, besinlerle alınan yağların sindirimi için önemli bir salgıdır. İnce bağırsağa salınan safra adındaki bu sıvının tutulmasını sağlayan safra kesesi sindirim sisteminin önemli bir organıdır.

Safra Kesesi Hastalıkları Nelerdir?

Öd kesesi olarak da bilinen organda yaşanan problemler genellikle safranın karaciğer, safra kesesi ve ince bağırsak arasında dolaşan kanalların tıkanması sonucu meydana gelir. Peki, nedir bu hastalıklar diye soracak olursanız en yaygın olanı safra taşlarıdır. Bunu safra çamuru, safra iltihabı, safra kese kanseri takip eder. Bahsedilen hastalıları kısaca açıklayalım:

Safra Taşları (Kolelitiazis)

Öd kesesinden kaynaklı en sık görülen rahatsızlık öd kesesi taşlarıdır. Kolesterol, safra pigmentleri gibi maddeler safra kanallarını tıkadığı zaman sert parçacıklar oluşturur. Kimi taşlar bir kum tanesi gibi kimi taşlar ise pinpon topu büyüklüğünde olmaktadır. Belirti göstermeyen ve ya geç belirti gösteren bu taşlar birçok insanda vardır. Ancak hastalar bu durumdan habersizdir.

Safra Kesesi Çamuru

Safranın çok uzun bir süre öd kesesinde kaldığında taş oluşturmadan birikmesi ile safra çamuru meydana gelir. Bu çamur zamanla taşa dönüşerek kanalların tıkanmasına neden olur.

Safra Kesesi İltihabı (Akut Kolesistit)

Öd kesesinde meydana gelen iltihaplanmalara akut kolesistit denir. Bu rahatsızlığın başlıca kaynağı safra kesesi taşlarıdır. Fakat taş olmayan bireylerde de görülebileceği unutulmamalıdır. Hastalık ani bir şekilde meydana gelen karın ağrıları ile ortaya çıkar.

Safra Kesesi Kanseri

Kese duvarından kaynaklanan kötü huylu tümör olarak kendini gösteren öd kesesi kanseri genellikle 60 yaş üzeri bireylerde görülmektedir.

Safra Kesesi Hastalıkları Kimlerde Görülür?

Genel olarak karnın veya sırtın belirli bölgelerine yayılan ağrılar ile karşımıza çıkan belirtiler erken tanılanabilmekte. Aşırı yağlı yiyecekler, asitli gıdalar tüketildiğinde sindirimde zorluk yaşanır. Bu gibi belirtilerle ortaya çıkan öd kesesi hastalıklarında risk grubunu aşağıda yer alan kişiler oluşturur.

  • Aşırı kilolu insanlar
  • Diyabet (şeker) hastalığı olanlar
  • Yüksek kolesterol seviyesine sahip olanlar
  • Kadınlarda erkeklere oranla daha çok görülmekte (östrojen kaynaklı ilaçlar vs.)
  • Karaciğer kaynaklı hastalığı olanlar
  • Hızla kilo kaybedenler
  • Uzun süre hareketsiz kalanlar
  • Genetik sebeplerden dolayı ailesinde bu hastalık görülenlerde
  • 60 yaş üstü kişilerde

Safra Kesesi Rahatsızlıklarından Korunmak İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

Öd kesesinden kaynaklanan rahatsızlığı olan bireyler başta yağlı yiyeceklerden uzak durmalıdır. Acı baharatlar, kızartmalar, sakatatlar (böbrek, ciğer, dil, dalak, yürek, işkembe), gazlı içecekler, sucuk, pastırma, sosis, salam gibi işlenmiş gıdalar safra kesesi açısından zararlıdır. Bunun yanı sıra yumurta tüketimi oldukça önemlidir. Özellikle yumurtanın sarısı tüketilmemeli beyazı tercih edilmelidir. Az miktarda ve sık öğünlerle mideyi yormadan beslenmek oldukça önemlidir.

Bitkisel yağlar kontrollü bir şekilde tercih edilmelidir. Kilo alımı da öd kesesi hastalıklarını tetikleyebileceği için ideal kilo aralığında kalmak oldukça önemli bir durumdur. Her açıdan baktığımız zaman dikkat edilmediği ve müdahale edilmeyen hastalıklar ilerde çok ciddi durumlara sebep olmakta. Bu yüzden, önlemleri en başta alıp sağlığın korunması oldukça önemlidir.

Safra kesesi ağrısı

Safra Kesesi Ağrısı Nereye Vurur? Ağrıya Ne İyi Gelir?

Vücudun sağ üst karın bölgesinde aniden başlayan bazen çok şiddetli bazense hafif sızı şeklinde uzun aralıklarla kendini belli eden safra kesesi kaynaklı bu ağrılar sağ üst karın çevresinden sırta ve omuza doğru yayılan ağrılar şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bunların yanı sıra safra kanalı tıkanan bireylerde bel ağrısı, mide bulantısı ve kusma gibi semptomlar da görülebilmektedir.

Ağrıyı yok etmek pek de mümkün olmasa da doğal yöntemlerle ağrıları hafifletmek mümkün olmaktadır. Ağrılara iyi gelecek bazı besinleri şu şekilde sıralayabiliriz;

Pancar

Pancar, öd kesesinden kaynaklanan ağrıları hafifleten doğal ağrı kesici özelliği gösteren bir besindir. Pancarın safrayı inceltme özelliği olduğu bilinmektedir. Pancarı iyi bir şekilde yıkandıktan sonra kabuğu soyulup çiğ bir şekilde tüketilmekte. Rendeleyip salata olarak ya da suyunu sıkarak pancar suyu şeklinde de içilmesi gerekir.

Karbonat ve Limon

Karbonat ve limon karıştırılarak mide ve safrayı rahatlatabilecek bir doğal ilaç olmaktadır. Bir adet limonu bir bardağa sıkıp üzerine biraz karbonat ekleyerek doğal bir ilaç elde edilmekte. Şiddetli ağrılar varsa gün içerisinde iki kez kullanılmaktadır.

Nane

Bir diğer besin ise nane bitkisinin safra kesesi sağlığına iyi geldiği bilinmektedir. İster çay şeklinde isterseniz çiğ olarak tüketebilirsiniz. Bu yüzden nanenin sindirim sistemine oldukça faydalı bir bitki olduğu unutulmamalıdır.

Karahindiba

Karaciğer ve öd kesesi sağlığı açısından oldukça önemli bir diğer besin ise karahindibadır. Karahindiba çayını tüketerek öd kesesindeki ağrıları hafifletip sağlıklı çalışması sağlanır.

Elma Sirkesi

Birçok alanda faydası olan elma sirkesi safra kesesi kaynaklı rahatsızlıklarda da oldukça önemli bir yere sahiptir. İster bir kaşık alarak ister meyve suyunun içerisine ekleyerek alınır. Mide asitlerini düzenleyerek ağrıları hafifletir.

Böylelikle yukarı bahsettiğimiz besinlerin dışında bol sebze veya sebze suyu tüketmek, C vitamini ağırlıklı beslenmek, bol su içerek ve doktor tavsiyelerine uyarak safra kesesi ağrıları hafifler.

Safra Kesesi Rahatsızlıkları İçin Hangi Bölüme Gidilir?

Karın ağrısı, sırt ağrısı gibi belirtilerden yola çıkarak öd kesesi kaynaklı rahatsızlıklardan şüphelenen kişiler hastanelerin genel cerrahi bölümüne veya gastroenteroloji alanında uzman olan doktora gitmeyi tercih etmelidir.

Safra Kesesi Hastalıklarının Tanı ve Tedavisi

Hastalığın tanısının konulması ve tedavi edilmesinin süreçleri şu şekildedir;

Hastalıkların Tanılanması

Safra kesesi rahatsızlığı bazı durumlarda hiçbir belirti göstermeksizin ani bir biçimde karşımıza çıkar. Bazı durumlarda ise yavaş yavaş vücut ağrı ya da kasılmalarla sinyal verir. Özellikle bulantı, kusma, ağrı, ateş, titreme gibi belirtilerle hastaneye başvurulmaktadır.

Öd kesesinden kaynaklanan hastalıkların tanısında fiziksel muayene, kan tahlili, idrar tahlili, ultrasonografi, MR (manyetik rebonas), görüntüleme yöntemleri arasında bilgisayarlı tomografi de kullanılmaktadır. Özellikle daha ileri seviye bir rahatsızlık olan öd kesesi kanserinin tanısında biyopsi daha net ve kesin tanı için oldukça önemli bir yöntemdir.

Hastalıkların Tedavisi

Yapılan incelemeler sonucu kesin tanısı konan hastalığın türüne göre tedavi sürecine başlanır. Öd kesesinin cerrahi olarak çıkarılması, öd kesesi taşları hafif düzeyde ise sadece takip edilmekte. Rahatsız edici seviyeye gelen taşlar ise ERCP denilen cerrahi yöntem ile safra taşları parçalanmaktadır. Eğer safrada iltihap varsa antibiyotik tedavisine başlanır. Safra kese çamuru taşta olduğu gibi cerrahi ya da endoskopik yöntem ile temizlenmektedir. Safra kesesi kanserinin tedavisi ise ilk etapta tümörün vücuttan çıkarılması ile başlar. Hatta karaciğerin bir kısmı alınmak zorunda dahi kalınabilmekte. İleriki aşamalarda ise tümörün yayılmaması için kemoterapi yöntemi kullanılmaktadır.