Safra Kesesi Taşı

Safra kesesi rahatsızlıkları arasında en sık görüleni safra kesesi taşı hastalığıdır. Bu taşların oluşma nedeni kolesterol veya bilirubindir. En çok görülen taş çeşidi kolesterol taşlarıdır. Safra taşları kadınlarda daha fazla görülmektedir. Ayrıca yaş ilerledikçe kişilerde görülme olasılığı artar. Safra, karaciğerin altında bulunan ve sindirime yardımcı olan bir organdır. Bu organ karaciğerin ürettiği sıvıyı depolar. Bu sıvı bağırsağa geçerek yağların ve yağda eriyen vitaminlerin emilimini yapar. Peki, bu organda taş olduğunun belirtileri nelerdir? Bu hastalık nasıl tedavi edilir? Merak ettiğiniz bu sorulara ve diğerlerine bu yazımızda cevap verelim.

Safra Kesesinde Neden Taş Olur?

Safrada taşların meydana gelme nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Bu organda taşın oluşma sebebi olarak; safra kesesinde çok fazla billirübin ya da kolesterol bulunması gösterilmektedir. Bunun sonucunda safra doğru şekilde çalışamamaktadır.

Safra kesesi taşı meydana gelme mekanizması şu şekildedir:

  • Karaciğerden salgılanan ve süt kıvamında olan safra, yumurta akı kıvamına gelirken dengesi bozulmaktadır.
  • Bunu şuna benzetebiliriz: Muhallebi yaparken karışımın topaklanması veya çamurlaşması gibi safra sıvısı doğal şeklini kaybetmektedir.
  • Sonraki aşamada taşlaşma meydana gelmektedir.

Bu durumda 2 mm’den küçük taşlara çamur denilmektedir. Ardından bu çamurlaşma üzerine sıkışmış bir kartopu gibi eklemeler olmaktadır. Böylece taş büyümeye devam eder. Bu organda taşların neden oluştuğu tam olarak bilinmese de risk faktörleri bellidir:

  • Kadınlarda safrada taşların oluşma oranı erkeklere göre daha fazladır.
  • Kadınların doğum yaşlarında olması bu hastalık olasılığını artırabilir.
  • Kilolu kadınlar ve erkeklerde daha fazla görülmektedir.
  • Kişilerin hızlı kilo alıp vermesi taşların oluşmasına neden olabilir.
  • 40 yaş üstü kadın ve erkeklerde safra kesesi taşı görülme olasılığı artmaktadır.
  • Ailesi içinde bu rahatsızlığı olanlar, ailesinde safra taşı rahatsızlığı olmayanlara göre daha fazla risk taşırlar.

safra kesesi taşı nedir

Safra Kesesi Taşı Ağrısı Belirtileri

Sindirime yardımcı olan safrada taş oluşumu başladıktan sonra taşların büyüklüğü ve sayısı artmaktadır. Taş oluşumunun ilk zamanlarında herhangi bir belirti hissedilmez. Çünkü genel olarak sessiz şekilde ilerleyen bir rahatsızlıktır. Acil durumlar dışında bazı kontroller yapılırken fark edilebilir. Bunun yanında bazı ameliyatlarda bu taşların safrada olduğu tespit edilmektedir.

Yerçekiminin etkisiyle hareket eden taşlar safra kesesinin çıkışını tıkarlar. Böylece kesenin olağan boşalması engellendiği için bazı belirtiler ortaya çıkmaya başlar. Ayrıca taşın ana safra kanalına düşmesi çok daha sorunlu bir süreci başlatır. Bu sürece tıkanma sarılığı denilmektedir. Tıkanma sarılığı belirtileri ise;

  • Karın ağrısı,
  • Sarılık,
  • İdrar renginin kahverengi veya kırmızı gibi koyu renklerde olması,
  • Bulantı,
  • Kusma,
  • Ateş olarak sıralanabilir.

Kolesistit ise taşın safra kanalını birkaç saat süre ile tıkaması sonucunda bu kısımda meydana gelen iltihaplanma durumuna denir. Ardından bu kısımda enfeksiyon oluşursa hayati tehlike oluşabilir. Bu tehlikeli duruma kolanjit denilmektedir.

Bunlara ek olarak ortak safra kanalına düşen taş, pankreasın iltihaplanmasına yani akut pankreatiteye neden olabilir. Akut pankreatite kişinin hayatını tehlikeye sokabilecek ciddiyette bir durumdur.

safra kesesi taşı

Taşın kanalı tıkaması ile ortaya çıkan safra kesesi taşı rahatsızlığının belirtileri;

  • Karnın sağ üst bölgesinde aniden ve hızlı şekilde gelişen ağrı hissi,
  • Sırt ağrıları,
  • Kişinin sağ omuzunda ağrı,
  • Bulantı ve kusma durumları,
  • Kişinin idrar renginde koyulaşma,
  • Dışkının açık renkte olması,
  • Sindirim problemleri ve aşırı gaz,
  • İshal olarak sıralanabilir.

Safra Kesesi Taşı Ağrısını Ne Tetikler? Hangi Yiyecekler Rahatsız Eder?

Safrada taşların oluşmasını önleyecek beslenme düzeni, genel sağlıklı beslenme düzenine benzer. Safra kesesi taşı oluşumunu tetikleyen beslenme düzeninden bahsedelim:

  • Yağlı, rafine şekerli ve paketlenmiş gıdalardan uzak durmalısınız.
  • Kabuklu bakliyat belli bir oranda tüketilmelidir.
  • Yumurta ve yumurta içeren besinler kontrollü yenmelidir.
  • Yüksek kolesterollü, proteinli ve tuzlu besinler bu hastalığı tetiklemektedir.
  • Mayonez, tavuğun derisi, sakatatlar, pastırma, salam, iç yağ, kuyruk yağı az yenmelidir.
  • Pasta sosları, çikolata gibi yiyecekler dikkatli tüketilmelidir.
  • Doymuş yağ asidi barındıran besinler safrada kasılmalara neden olabilmektedir.
  • Kızartmalar bu organda taş oluşmasına neden olabilmektedir.
  • Yemeklere aşırı derecede soğan, sarımsak, salça ve baharat konulması taş oluşumunu tetikleyebilmektedir.
  • Alkol ve sigara kullanımı safrada sorunlar yaratabilmektedir.

Safra Kesesi Taşı Başka Hastalıklara Neden Olabilir Mi

Safra Kesesi Taşı Başka Hastalıklara Neden Olabilir Mi?

Bu organdaki taşlar sessiz kalabildiği gibi bazı istenmeyen olumsuz sonuçlara sebep olabilmektedir. Ağrı gibi şikâyetlerle birlikte aşağıdaki hastalıklara neden olabilir:

  • Safra kesesinin iltihaplanması olan akut kolesistit meydana gelebilmektedir.
  • Safra kesesi iltihaba bağlı olarak delinebilmektedir.
  • Taşlar safranın ana kanalına düşüp tıkanmaya neden olabilmektedir. Ayrıca büyük taşlar ana kanala dışarıdan baskı yapabilmektedir.
  • Pankreasın akut iltihabına neden olabilmektedir. Safradaki taşlardan dolayı oluşabilecek en tehlikeli komplikasyondur. Bizim coğrafyamızda akut pankreatitin görülme nedeni safradaki taşlardır.
  • Sık görülmese de bu organdaki taşlar, safra kesesi kanserine neden olabilmektedir.

Safra Kesesi Taşı Tanısı Nasıl Konur?

Bu hastalığın tanısı tipik muayene bulguları ile birlikte idrar, kan, gaita tetkikleri ardından konulabilir. Bu bulgularda safra kesesi taşı işaretleri görülürse, ultrasonografi (USG) istenir. Bu tetkikler sonucu kesin şekilde safrada taş olduğu anlaşılabilir.

Az da olsa bilgisayarlı tomografi, MRI gibi görüntüleme tekniklerine başvurulabilmektedir. Safra kanalında bulunan taşlara ERCP yani endoskopik girişimler uygulanarak hem tanı hem de tedavi yapılabilir. Bu arada doktorlar tarafından yapılan fiziksel muayeneler vardır. Doktor, kişinin nefes alması sırasında sağ üst karın bölgesine parmaklarıyla bastırır. Eğer kişide tipik safra ağrısı oluşursa, bu durum tanısal öneme sahiptir. Ayrıca kişide sarılık belirtilerinin olması kanalların taşlardan dolayı tıkanmasından kaynaklı olabilir.

Safra Kesesi Taşı Tedavi Yöntemleri

Safra taşı rahatsızlığının tedavisinde çeşitli yöntemler üzerinden çözümler uygulanır. Yapılan laparoskopik ameliyatları, bu yöntemlerden en sık kullanılanıdır. Safra ameliyatlarının çok az bir kısmı açık ameliyat ile gerçekleşir.

Açık ameliyatın tercih edilmesinin sebepleri vardır. Karın içerisinde önceden geçirilmiş ataklar açık ameliyata neden olabilmektedir. Ayrıca ameliyatlara bağlı oluşmuş yapışıklıklar bu tür ameliyatları gerektirebilmektedir. PTK ve ERCP gerek görülen durumlarda kullanılan tedavi yöntemleridir. Safranın alınması işlemine kolesistektomi denilmektedir. Altın standart kolesistektomi tekniği ise laparoskopik ameliyatlardır. Bazı nedenlerden dolayı laparoskopik ameliyat yapılamıyorsa açık ameliyat tercih edilmektedir.

Ameliyat olması olanaksız kişilere ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Özellikle kolesterol nedeniyle oluşan taşlar ursodiol ilaçlarla yok edilmeye çalışılmaktadır. Hasta bu ilaçları günde iki ile dört kez değişen dozlarda almaktadır. Genel olarak, ilaç tedavisinin sonlanmasından hemen sonra tekrar taş oluşumu gözlenmektedir. Ameliyat dışı safra kesesi taşı tedavisinde kullanılan bir yöntemde litotripsidir. Bu yöntemde hastaya şok dalgaları verilmektedir. Böylece taşlar daha küçük parçalara ayrılmaktadır.

safra Kesesi taşı zararları

Safra Taşı Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ameliyattan sonra depo organı olan safra alındığı için vücudun adaptasyonunu sağlaması için süre gerekecektir. Bu adaptasyon süresinde her hasta farklı sorunlarla karşılaşabilmektedir. Bazı hastalar ameliyattan sonra hiçbir sıkıntı yaşamazlar. Çünkü safra ameliyattan çok önce vücuttaki görevini bırakmıştır. Safra kesesi taşı ameliyatından sonra çiğ sebze ve yağlı gıdalardan kaçınmak çok önemlidir. Bu tarz beslenme hastanın sindirimini zorlaştıracaktır. Ameliyat sonrası şişkinlik, hazımsızlık ve karın bölgesinde ağrılar meydana gelebilmektedir.

Karnabahar, brokoli, turp, lahana gibi besinler hastada gaz oluşmasına neden olabilmektedir. Bu sebeple ameliyattan sonra belli bir süre tüketilmemelidir. Domates ve salatalık kabuğu soyularak tüketilebilmektedir. Yüksek kolesterol içeren gıdalardan bir müddet uzak durulmalıdır. Yağ içeriği yüksek olan beyaz ve kırmızı etler yenmemelidir. Mesela somon, tavuk derisi ve kuzu etinden uzak durulmalıdır.

Salam, sucuk, sakatat gibi gıdalar yenmemelidir. Kuruyemiş, pestil, patlamış mısır belli bir süre tüketilmemelidir. Kızartmalardan ve yaprak sarmasından uzak durulmalıdır. Bu şekilde beslenmeye 3 ay boyunca çok dikkat edilmelidir. Ayrıca besinler az ve sık tüketilmelidir. Ameliyattan 24 saat sonra banyo yapılabilmektedir. Fakat özel pansuman örtüleri ile yapılmalıdır. Ayrıca bu ameliyattan 3 veya 5 gün sonra işe dönülebilmektedir. Denize veya havuza 10 gün sonra girilebilmektedir. Ameliyatta eriyen dikiş kullanılmadıysa, safra kesesi taşı ameliyatından 10 gün sonra dikişler alınacaktır.