Selenyum, insan sağlığı için çok önemli bir elementtir. Bu elementin vücutta yeteri kadar olmaması durumunda selenyum eksikliği dediğimiz bir kavram ortaya çıkar. Vücutta üretilmeyen bu maddeyi dışarıdan yiyecek veya besin takviyesi ile almamız mümkündür. Selenyum vücut için zorunlu bir mikro besin öğesidir. Bu besin öğesinin alınmadığı dönemlerde ise birtakım olgular başımıza gelir.

Öncelikle selenyumun yapısından bahsedelim. Selenyum, vücudun bağışıklığını güçlendirici elemanlarından biridir. Saç- tırnak sağlığının korunması ve tiroid bezlerinin doğru bir şekilde çalışmasında da büyük bir rol oynar.

Araştırmalar gösteriyor ki selenyum eksikliği görülen birçok hastanın tiroid hormonu olması gerekenden yavaş çalışıyor.

Sinir sistemini koruması, hafızayı taze tutması, kalp ve damar hastalıklarının önüne geçmesi gibi birçok faydası bulunan selenyum hakkındaki her şeyi bu yazımızda derledik. Selenyum eksiliğinin belirtilerinden, eksiklik sonrası yaşanan hastalıklara kadar geniş kapsamda bir yazı hazırladık. Bu sayede bu yazıyı okuduğunuzda kendinizde selenyum minerali eksikliği olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

Selenyum Eksikliği Neden Olur?

selenyum eksikliği

Selenyum mineralini vücudumuza yeteri kadar almamız gerekir. Çünkü yeteri kadar selenyum olmayan vücutta birçok hastalık baş gösterecektir. Peki, selenyum eksikliği neden olur hiç düşündünüz mü? Başlıca önemli sebebi yetersiz beslenmedir. Özellikle kırmızı et veya beyaz et ürünlerinden kaçan insanlarda olur.

Selenyum en çok hayvansal gıdalarda vardır. Bu hayvansal gıdaların başında da balık gelmektedir. Orkinos balığını ele alalım. Sarı yüzgeçli bir orkinosta neredeyse 30 gram başına 92 mcg selenyum bulunmaktadır. Tabii balıktan balığa selenyum miktarı artabilir veya azalabilir. Örnek vermek gerekirse kırmızı somonda 40 ila 65 mcg arası bir selenyum değeri göze çarpar. Bundan dolayı düzenli balık yiyen insanlarda selenyum eksikliği pek karşılaşılan bir durum değildir. Fakat, nadir de olsa balık veya diğer et ürünlerini düzenli tüketen insanlarda bile selenyum minerali eksikliği ortaya çıkabilir. Selenyum minerali eksikliğine neden olan bir diğer etmen de düzensiz beslenmedir. Düzensiz beslenme, hayatımızın her anında olumsuzlukları ile kendini gösterir. Bu sefer de selenyumun eksikliğine yol açması ile bilinmektedir. Öğün atlayan insanlarda, tüm besinleri tek öğüne sığdıran insanlarda veya yemek öğünleri abur cubur olan insanlarda bu mineral eksikliği baş gösterir.

Selenyumun eksikliği bizim elimizde olmayan etmenler ile de meydana gelebilir. Bu da başlıca mide veya bağırsak mikroplarıdır. Mikroplar, selenyumun emilimini olumsuz etkileyebilir. Emilmesi gereken mineraller bağırsak veya midede oluşan hastalıklar neticesinde bir etki etmez. Sonunda ise birey, eksiklik sonrası belirtiler ile baş başa kalır.

Kan hastalıkları da selenyum minerali ihtiyacını arttırabilir. Böyle bir durumda yeterli beslenseniz de selenyum minerali eksiklikleri görülebilir.

Selenyum Eksikliği Belirtileri

Selenyum eksikliği belirtileri çoğu zaman başka hastalıkların belirtilerine yorumlanmaktadır. Bu nedenle gereksiz veya yanlış ilaç kullanımı çok yaygındır.

İnsanlar kaslarındaki ağrıyı yorumlamaya, halk ağzıyla ‘hamlamaya’ bağlarken bunun nedeni selenyum mineralinin eksikliği olabilir. Bu ağrılar karşısında alacağınız ağrı kesiciler veya kullanacağınız kremler sizi ancak kısa vadede rahatlatır. Bu yüzden ağrıyı hafife almamalı ve yanlış ilaçlar kullanmamalısınız. Herhangi bir selenyum eksikliği belirtisi sonrası uzman doktorunuza başvurmaktan kaçınmamalısınız. Bu belirtiler ise aşağıdaki gibidir.

  • Kas dokularında zayıflama
  • Karaciğerin yeteri kadar çalışmaması veya işlevini devam ettirememesi
  • Kalp fonksiyonlarında gerileme
  • Tiroid bezlerinin çalışmaması
  • Hastalıklı cilt görüntüsü (Genelde pullanmaya başlamış veya dökülmüş cilt olarak karşımıza çıkar.)
  • Yorgunluk
  • Saç diplerinde kaşıntı sonrasında dökülme
  • Tırnakların çabuk kırılması
  • Bağışıklık sisteminin zayıflaması
  • Erkeklerde veya kadınlarda kısırlık (Çok nadir de olsa eksikliğin yoğun yaşandığı hastalar da karşımıza çıkmaktadır.)

Bu belirtilerden herhangi birine uzun süre maruz kalıyorsanız kesinlikle bir doktor kontrolüne gitmeniz gerekir. Aksi taktirde selenyum eksikliği, vücudunuza daha çok zarar vererek dönüşü olmayan yollara girmenize neden olabilir.

Selenyum minerali eksikliği var ise doktorunuzun ilk anda teşhis etmesi zor olabilir. Bunun nedeni ise basittir. Selenyum minerali eksikliği için geniş çaplı bir test yoktur. Uzman doktorlar selenyum seviyesini ölçebilmek için vücudunuzda bulunan bir diğer enzim ‘glutatyon peroksidaz’ seviyenizi ölçecektir. Bu enzim, selenyumun işlev görmesine yol açan bir yapıdır. Glutatyon peroksidaz düşük ise selenyum eksikliğiniz mevcuttur.

Selenyum Eksikliğinde Görülen Hastalıklar

Selenyum minerali vücudumuzun sağlıklı bir şekilde işlevine devam edebilmesi için çok önemlidir. Bunun için doğru miktarda selenyum mineralinin alınması zaruridir. Alınmadığı taktirde bazı hastalıklar baş gösterebilir. Bu hastalıkların en başında ise karaciğer nekrozu gelmektedir. Nekroz, karaciğerin çok fazla sebum üretmesi veya yağlanması sonucu oluşan bir hastalıktır.

Karaciğerde yağlanma arttıkça iltihaplanmalar oluşur. Bu iltihaplanmaların önüne geçmek ilk anda mümkündür. Dengeli veya yeterli beslenildiği zaman karaciğer kendini korumaya alır ve yağ üretmeyi keser. Selenyum eksikliği bu iltihaplanmaları bir adım daha öteye götürür. Karaciğer hücreleri artık bozulmaya başlar ve nekroz denilen yapılar oluşur. Bu yapılar tedavi edilebilir. Fakat edilmediği taktirde kanser veya siroz gibi büyük hastalıklar oluşabilir.

Selenyum minerali vücudun iç organlarında meydana getirdiği hastalıklar ile dikkat çeker. Fakat bu değildir ki vücudun dışında zararları bulunmuyor. Selenyum eksikliğinin başlıca zarar verdiği organ cilt veya cilt dokularıdır. Eksiklik sonrası ciltte pullanmalar oluşur. Pullanmalar ilk anda düşük seviyede ilerler. Daha sonrası döküntü ve beraberinde gelen kaşıntı vardır. Bu kaşıntılar cilt üzerinde tahrişe neden olurken ‘atopik dermatit’ dediğimiz yaygın cilt hastalığı karşımıza çıkar. Yani selenyum eksikliğinde görülen hastalıklar içine egzama da girer.

Kalbimiz de selenyumun eksikliğinden kendine düşen payı alır. Bu eksiklik yüzünden kalp düzgün bir şekilde çalışmaz. Ritim bozukluklarının veya kasılmaların sıklığı artar. Özellikle yüksek tempo yürüyüş veya ani duygu değişimleri kalpte ciddi hasarlara yol açacaktır.

Selenyum Takviyesi Ne İşe Yarar?

selenyum eksikliği

Hayati derecede öneme sahip olan mineral alınmadığı taktirde birçok sağlık sorunu baş gösterir. İnsanların ortalama günlük selenyum miktarı 55 mcg ile 125 mcg arasıdır. Bu aralıklar arasında kalınmadığı taktirde selenyum eksikliğine neden olur. Selenyum takviyesi de bu arıklar arası bir değeri yakalamak için devreye girer.

Doğal takviyelerden başlayalım. Selenyum için doğal takviyeler tabii ki besinlerdir. Daha önce de bahsettiğimiz üzere kırmızı veya beyaz et selenyum bakımından zengindir. Ceviz, fındık veya kabak çekirdeği de selenyumun yoğun olduğu bitkisel gıdalardır. Bu gıdaların yeterli kadar alınması selenyum eksikliğini sonlandırabilir.

Eğer doğal gıdaları kullanıyorsanız ve bir etkisini göremiyorsanız kimyasal selenyum takviyelerine başvurabilirsiniz. Tabii ki bunu doktor kontrolünde yapmanız önemlidir. Aksi taktirde daha kötü sonuçlar ile baş başa kalabilirsiniz. Doktorunuza gittiğinizde şikayetlerinizi dile getirin. Doktorunuz size en uygun tedavi yöntemini uygulayacaktır.

Reçeteniz dahilinde kullandığınız ilaçlarla beraber selenyumun eksikliğinin neden olduğu hastalıklar artık tarih olacaktır. Selenyum için özel hazırlanan bu haplar, olası ciddi hastalıkların önüne geçer. Fakat tekrar belirtmek isteriz ki, doktor kontrolünde alınması önemlidir. Bu haplar gününde veya saatinde kullanıldığı taktirde selenyum minerali eksikliği sebebiyle ortaya çıkan belirtiler yok olacaktır. Sağlıklı bir yaşam sürebilmeniz için doktorunuzun yazmış olduğu selenyum eksikliği takviyelerini eksiksiz kullanmanız gerekmektedir.