stresin neden olduğu hastalıklar

Günlük yaşamın hızlı akışı, yoğunluğu ve özellikle iş hayatı yoğun bir strese sebep oluyor. Stres, yaşamımızın pek çok alanında karşı karşıya kaldığımız zorlayıcı sorunlardan biri. Bir hastalık olmasa da stres, çoğu zaman hastalık kadar zararlıdır. Ayrıca stresin neden olduğu hastalıklar da mevcut.

Stres, her zaman sağlığa zararlı ya da kötü değildir. Kronik olmayan ve üzerinde kontrol sahibi olduğunuz takdirde çevreniz hakkında daha fazla gözlemci olmanızı sağlar. İyi yönetildiği durumlarda ise enerji verebilir ve başarınızı artıran önemli bir faktör olabilir. Fakat yaşadığınız stres ile kontrolü kaybederseniz iş hayatınız, sosyal hayatınız ve özel hayatınızda sorunlar yaşayabilirsiniz.  Dolayısıyla stres, yönetmeniz gereken bir problemdir. “Stresin Neden Olduğu Hastalıklar” başlıklı bu yazımızda stres kavramının tanımı, stresin neden olduğu hastalıklar ve stresin nedenlerini ele aldık. İyi okumalar.

Stres Nedir?

stresin neden olduğu hastalıklar

Stres, “kişinin algıladığı bir tehditle fiziksel ya da duygusal olarak başa çıkamaması sonucu oluşan ve günlük hayatını olumsuz etkileyen bir süreç” olarak tanımlanmaktadır. Kendinizi tehlikede ya da tehdit altında hissettiğinizde sinir sisteminiz stres hormonu salgılar. Bunun sonucunda kan basıncı yükselir, kalp atışları hızlanır. Stres olduğunuzda kaslarınız sıkılır ve bütün duyularınız keskinleşir. Zaman içerisinde stresin neden olduğu hastalıklar büyük artış göstermektedir.

Stres Çeşitleri Nelerdir?

stresin neden olduğu hastalıklar

3 farklı stres çeşidi tanımlanmaktadır. Bu stres çeşitleri;

  • Akut stres
  • Episodik akut stres
  • Kronik stres

Akut Stres

Akut streste, pek çok belirti yoğun olarak hissedilir. Fakat sıklıkla vücut bu stresi hızlı şekilde kontrol altına alır. Günlük koşuşturmaca içerisinde kısa süreli olarak yaşanan, hemen hemen herkesin yaşadığı bir strestir. Günlük işleyişi bölmez. Sıklıkla kişiyi heyecanlandıran, enerji verici ve uyarıcı bir etkiye sahip olmaktadır.

Episodik Akut Stres

Episodik akut stres, gün içerisinde sıklıkla tekrarlanan akut stres durumunda görülür. Bu da kişinin kaygılı ve gergin bir ruh haline sahip olmasına neden olabilir. Kişi bu süreçte çabuk öfkelenebilir. Doğru yöntemler ile kontrol altına alınmayan episodik akut stres, stresin neden olduğu hastalıklara yol açabilir.

Kronik Stres

Kronik stres, akut stresin tam zıttı bir stres çeşididir. Kişinin enerji kaybı yaşamasına hem fiziksel hem de ruhsal olarak kişinin yorgun düşmesine neden olur. Kronik stres, sıklıkla günlük akışın endişelerinden çok altta yatan travmatik sorunlar sonucunda meydana gelir. Çocukluk dönemi travmaları, sorunlu aile yaşamı ve uzun süreli hastalıklar temel sebebidir. Sorunlar ilerleyen süreçte kronik strese bağlı stresin neden olduğu hastalıkları ortaya çıkarabilir.

Sıklıkla Yaşanan Stresin Nedenleri Nedir?

stresin neden olduğu hastalıklar

Stresin neden olduğu hastalıklar hakkında önlem alabilmek için stresin nedenlerini bilmek önemlidir. Strese neden olan sebepler genel olarak bu şekilde listelenebilir:

  • Sevilen ve yakın görülen birini kaybetmek
  • Boşanma ya da ayrılık yaşamak
  • İşten çıkmak, iş aramak ya da işten kovulmak
  • Finansal sorumluluklarsın ve sorunların artışı
  • Evlenmek
  • Yeni bir yere taşınmak
  • Yeni bir düzene adapte olmaya çalışmak
  • Kronik hastalık ya da bir kazada yaralanma
  • Kendini baskı altında hissetmek
  • Büyük değişiklikler ile karşı kaşıya kalmak özellikle de tercih dışı değişiklikler
  • Bir konu hakkında kaygı duymak
  • Bir durum hakkında kontrol sahibi olmamak ya da az kontrol sahibi olmak
  • Bunaltıcı hissettiren görev ve sorumluluklar
  • Ayrımcılık ya da ırkçılığa maruz kalmak
  • Taciz ile karşı karşıya kalmak

Stresin Belirtileri

Stresin hem fizyolojik hem de psikolojik belirtileri vardır.

Fiziksel Belirtileri Nelerdir?

Stresin fizyolojik belirtileri şu şekilde listelenebilir;

  • Solunumda hızlanma
  • Kan basıncında artış yaşanması
  • Kalpte çarpıntı hissi oluşması
  • Ağızda kuruluk
  • Yutkunmada zorlanma
  • Vücut sıcaklığında artış yaşanması
  • Ellerde terleme
  • Kaslar gerilmeye bağlı olarak ağrıların meydana gelmesi
  • Hazımsızlık
  • Mide de yanma hissi
  • Mide bulantısı
  • İshal ya da kabızlık gibi sindirim sistemi kaynaklı rahatsızlıklar
  • Kaslarda yorgunluk
  • Diş sıkma
  • Diş gıcırdatma ve buna bağlı olarak baş ağrısı
  • Uyku problemleri uykusuzluk ya da aşırı uyuma )

Psikolojik Belirtileri Nelerdir?

Stresin psikolojik belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

  • Kaygı duyma ve endişe
  • Huzursuzluk hissi
  • Odaklanma sürecinde zorluk yaşama
  • Konsantrasyon problemleri
  • Unutkanlık ya da dalgınlık
  • Sinirli ruh hali
  • Kontrolsüzlük duygusu
  • Hızlı ruh hali değişimi
  • Üzgün, kızgın ve baskı altında hissetme

Stresin Neden Olduğu Hastalıklar Nelerdir?

Stres, pek çok fiziksel ve mental rahatsızlığın temelinde yer alan bir problemdir. Stresin en yaygın neden olduğu hastalıklar şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Baş ağrıları: Migren ve gerilim tipi baş ağrılarının sıklıkla sebebi strestir.
  • Mide rahatsızlıkları: Stres; ülser, reflü ve hazımsızlığa neden olur.
  • Bağırsak problemleri: İshal, kabızlık, ishal, spastik kolon sendromu, şişkinlik…
  • Cilt rahatsızlıkları: Saçkıran, kurdeşen, egzama, kaşıntı ve alerjinin temelinde stres faktörüdür.
  • Vücutta ağrılar: Kronikleşen boyun ağrıları, bel ağrıları, fibromiyaljinin temelinde stres faktörü olur.
  • Kalp rahatsızlıkları: Hipertansiyon, damar sertleşmesi, kalpte ritim bozuklukları ve kalp krizi sıklıkla aşırı stresli kişilerde oluşur.
  • Ruhsal rahatsızlıklar: Depresyon, anksiyete, panik bozukluk gibi rahatsızlıklar stresli kişilerde daha sık görüyoruz.
  • Cinsellikle ilgili sorunlar: Özellikle cinsel isteksizlik, soğukluk, erektil disfonksiyon, erken boşalma gibi sorunların sebebi sıklıkla stres faktörüdür.

Bunlar dışında aşırı kilo alma ya da kilo kaybı stresin etkilerinden biridir. Kronik stres ve sigara kullanımı, madde kullanımı vb. sebepler kanserin başlama ve ilerleme sebepleri arasında yer almaktadır. Fiziksel bir rahatsızlık olmamasına rağmen hamile kalamama durumunun kaynağı stres olabilmektedir. Vücutta uyuşukluk ve karıncalanma hissinin sebebi strestir.

Unutkanlık, kafa karışıklığı, zihinsel karışıklık, odaklanma sorunları, dalgınlık sorunları stres kaynaklı olabilmektedir. Beyin kanamaları, sıklıkla çok stresli kişilerde görülmektedir. Stres bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olmaktadır. Kronik stres demans ve alzheimer gibi çeşitli nörolojik hastalıkları tetiklemekte ve hızlandırmaktadır.

Zayıf Bağışıklık Sistemi

Stres, uzun vadede kortizol stres hormonu sebebiyle vücudun koruma mekanizması olan bağışıklık sistemini olumsuz etkiler. İlk olarak stres uyku düzeninizi bozar. Deliksiz ve kaliteli bir uyku uyumaya engel olur. Kalitesiz bir uyku ise vücudun bağışıklık sistemini zayıflatır. Mikroplara karşı koruyucu olan T hücreleri ve sitokinlerin etkisini, gücünü azaltır. Bütün bunların sonunda ise bağışıklık sistemi zayıf düşer.

Kalp – Damar Hastalıkları

Kronik stresin neden olduğu hastalıklar arasında en sık karşılaşılan hastalıklardan biri de kalp ve damar hastalıklarıdır. Stres hormonları ve uyku bozukluğu, kalp ve sinir sisteminin işlevlerini bozar. Bu durumda da damar sertliği meydana gelir. Stres, sempatik sinir sistemini etkileyerek, yağ metabolizmasının bozulmasına neden olur. Dolayısıyla vücutta zararlı kolesterol miktarında artış yaşanır.

Psikiyatrik Rahatsızlıklar ve Nörolojik Hastalıklar

Kronik stres, stresin neden olduğu hastalıklar yaşanmasının önemli bir nedenidir. Kronik stres; geçmeyen depresyon, kaygı bozukluğu, demans ve alzheimer gibi çeşitli hastalıklar ile yakından ilişkilidir.

Strese bağlı olarak tetiklenen beyindeki iltihaplanma hem nörolojik hem de psikiyatrik bozuklukların önemli bir sebebidir. Ayrıca kronik stresin bir işaretçisi olan yüksek kortizol seviyeleri, sinir yapısında değişikliklere neden olur. Bu da yeni sinir bağlantıları kurma yeteneğinin zayıflamasına yol açar.

Kanser

Bilim insanlarının yaptığı çalışmalar sonucunda, stresin kanserin başlayışını ve ilerleyişini hızlandırmaktadır. Ayrıca stresle birlikte sigara içme, madde kullanımı, aşırı yemek ve hareketsizlik de kanser riskini arttırıyor.

Metabolik Rahatsızlıklar

Kronik stres, vücudu alarm durumuna geçirir. Bu durum da beyne daha fazla besin sağlamak için yüksek şekerli, yağlı ve kalorili besin arzusunu arttırır. Ayrıca bu alarm durumunda vücut yağ yakmak yerine yağı depolamayı tercih eder. Dolayısıyla çok stresli insanların obezite ve Tip-2 diyabet hastalığına yatkınlığı daha fazladır.

Sindirim Sistemi Hastalıkları

Kronik stres, pek çok önemli işlevi olan bağırsak mikrobiyotanızı bozar. Bu da mide ekşimesi, ülser, kabızlık, ishal gibi pek çok sindirim sistemi rahatsızlığına neden olur. Sindirim sisteminin üst bölümünde ekşime, şişkinlik hissi, yanma, bulantı yaşanır. Bağırsak kaslarında düzensiz kasılmalar, kramp şeklinde karın ağrıları, ishal ve kabızlık da meydana gelir.

Fibromiyalji

Stresin neden olduğu hastalıklar içinde yer alan hastalıklardan biri de fibromiyalji hastalığıdır. Fibromiyalji, bütün vücutta özellikle de kaslarda yaşanan kronik ağrılardır. Ağrı ataklarının yoğun olarak fiziksel ya da duygusal stres dönemlerinde arttığı bilinmektedir.

Yapılan araştırmalar, kronik stresin ağrı duyarlılığını arttıracak bazı hormonsal değişikliklere neden olabildiğini de ortaya koyuyor.